درشمال شهرستان آران و بيدگل با پيمودن مسير ۱۵كيلومتريازبين تاغزارها و ريگ ماسههاي كوير به چالههاي سرسبزي بر ميخوريم كه در آن به كشت صيفي جات هندوانه پرداخته شده، وقتي به اطراف نگاه ميكني نه چاه آبي،نه قناتي، و نه روان آبي و نه راه رفت و آمدي براي آبرساني سيار ميبيني و با خود فكر ميكني كه چگونه در اين چالهها محصولات كشت شدهاست و سرسبز است.
كارشناس فرهنگي اجتماعي شهرداري ناحيه دو آران و بيدگل گفت: چالهسنبك يا چاله سمبك به معناي دشت كوچك، سنبله و كنار سم ستور اطلاق ميشود.
"مهدي عباسيان" افزود: چالههاي سنبك در قسمت شمال بيدگل در دل بند ريگ واقع شده است.
وي، تعداد چالهها در اين منطقه را ۴۰۰عدد ذكر كرد و افزود: تمام اين چالهها از ۳۰۰سال پيش سند ماليكت خوردهاست.
به گفته وي، هم اكنون ۱۵۰عدد از اين چالهها قابل كشت و بقيه باير مانده است.
وي، مساحت هر چاله را از ۶۰۰مترمربع تا يك هكتار ذكر كرد و گفت: از ويژگيهاي اين چالهها را رسيدن در عمق يك متري از كف چالهها به آب شيرين و قابل شرب، سطح خاك محكم و بالا بودن سطح آب نسبت به ديگر قسمتهاست.
عباسيان، با اشاره به اينكه در اين چالهها، محصولاتي همچون هندوانه، خربزه، پنبه و گل آفتابگردان كشت شده، افزود: بهترين محصولي كه خوب جواب داده و بيشترين سطح توليد را داشته است، محصول هندوانه است.
به گفته وي، دو برابر بودن اين هندوانهها از هندوانههاي معمولي، پايين بودن ميزان قند موجود در آن، داشتن پوسته محكم و ضخيم از ويژگيهاي محصول هندوانه چاله سنبك كوير آران و بيدگل است.
عضو شوراي دشت چال سنبك وازكشاورزان منطقه هم گفت: بر طبق نظر كارشناسي انجام شده كيفيت آب اين منطقه بعد از آبعلي تهران شناخته شده و درجه دو است.
"عباسعلي حجتي تبار"، زمان كشت محصول هندوانه را نيمه اول فروردين ذكر كرد و افزود: برداشت اين محصول از ماه مرداد شروع ميشود.
وي اظهار داشت: پس از آماده كردن زمين و مساعد بودن آن ابتدا، گودالي استوانهاي به عرض نيم متر و به عمق يك تا يك و نيم متر تا حدي كه به آب برسد كنده ميشود و بعد از آن زمين چاله را كرت بندي كرده و داخل آن تخمه هندوانه در چالهها كاشته ميشود و چاله بعدازكاشتن رهاشده و تخم هندوانه باجذبآبازدل زمين سر از خاك بيرون آورده و پس از وجين كردن و مراقبتهاي پياپي در مقابل حيوانات وجانواران موذي محصولدراوايل تيرماهبهدست ميآيد.
حجتي تبار گفت: بطور متوسط از هر هكتار از سه تا پنج تن محصول هندوانه برداشت ميشود.
مسعود عطارها افزود: در اينجا تبخير آب صفر است و آب هم پرت نميشود و از دسترس خارج نميشود.
به گفته وي، جهت حمايت از كشاورزان و احياء چالهها صندوقي با عنوان توسعه و احياء چاله سنبك تشكيل شدهاست.
هندوانه هاي سنبك بعلت تركيب منحصر به فرد خود داراي مقدار فروكتوز كمتري نسبت به هندوانه صنعتي است . بنابراين براي اين افراد مناسب تر است .
همچنين بعلت ديواره ضخيم داراي ماده فيبربيشتري است و بعنوان ماده غني از فيبر كه عامل مهم در تسريع حركات دستگاه گوارش و ممانعت از يبوست و عوارض آن در افراد در تابستان است .
خصوصيات ديگر اين هندوانه را مي توان به پوسته ضخيم و چرب آن اشاره كرد كه مناسب آب و هواي خشك و سوزان كويرمركزي است به همين دليل مدت زمان ماندگاري آن در مقايسه با ساير انواع محصولات ديگر قابل توجه است .
در قديم در بعضي از سالهاي پرآب دو مرحله برداشت داشتند يك مرتبه در تير و مرداد و يك مرتبه درمهرماه كه محصول مرتبه دوم را براي شب يلدا نگهداري مي كردند .
هندوانه برداشت دوم داراي اندازه كوچكتر ولي پوست ضخميتر نسبت به هنداونه برداشت اول بوده و مناسب براي نگهداري در زمستان و شب يلدا است .
اين هندوانه بعلت دارا بودن مقدار زيادي آنتي اكسيدان در درمان بيماريهاي التهابي يا ورم مفاصل ، روماتيسم و آرتروز زانوها خيلي مناسب است و يعلت دارا بودن مقدار زياد آب باعث رفع تشنگي و عطش مي شود و داراي پتاسيم بالا است و در فصل تابستان باعث جبران از دست دادن املاح معدني بدن بدنبال تعريق مي گردد .
وجود پتاسيم بالا در پيشگيري از بيماريهاي سرطان و زوال عقل موثر است ولي يعلت وجود قند (فروكتوز) براي بيماران ديابتي مفيد نيست .